Choose your lifestyle

In de loop der jaren hebben we als mensheid steeds beter zien te overleven, maar we zijn vergeten hóe te leven. Mensen zijn van God losgeraakt en zoeken nu in allerlei vormen naar zingeving, van heilige rocycle klasjes tot ayahuasca doen in microdosering. De moderne mens dompelt zich in van alles onder. We hebben het bezig zijn met spirituele gevoelens omgewisseld voor zo veel mogelijk productiviteit en geloven nu dat met genoeg bewuste meditatie, moeilijke houdingen uitvoeren in een overvolle zaal met dunne modellen en al onze fysieke bezigheden meten met een app, het pad naar verlichting vanzelf zal verschijnen. Het aanbod van leefstijlen is groot en de belerende toon die erachter ligt soms nog heviger, voor elke stroming is er wel een life-coach te vinden die je precies aangepast op jouw leven en probleem weer verder kan helpen, met wat rustige thee, ontspanningsoefeningen of ander slap gelul.

Ik denk dat God ons van boven uitlacht hoe belachelijk de moderne maatschappij is geworden. Of misschien lacht hij ons ook wel een beetje toe en vindt hij het aandoenlijk dat we onszelf zo zijn kwijtgeraakt. Mijn sociale media algoritme staat vol met mensen die psychologische adviezen geven zoals; wat wel en niet te doen in je twenties, hoe om te gaan met scharrels die niet meer reageren, het helen van je innerlijke kind, hoe het zenuwstelsel te kalmeren of kracht terugvinden in extatisch dansen. Het is een gekke tijd waar psychologische termen je om de oren vliegen. Vroeger had je gewoon gekke Gerrie van verderop in de straat en nu worden er hevige analyses uitgevoerd en daarbij secuur gelet op de terminologie. De seculiere mens gaat niet meer zondags naar de kerk, maar heeft het geloof in iets buitenstaand verplaatst, naar een individueel geloof in de maakbaarheid van het leven, waarin zelfontwikkeling als hoogste goed wordt gezien. Er wordt verwacht dat als je maar hard genoeg werkt en genoeg toewijding toont alles mogelijk is en het floreren op fysiek, mentaal en economisch gebied dan vanzelf je kant opkomt.

Bij deze overtuiging komt natuurlijk de grote vraag des levens naar voren: Beschikken we over een vrije wil of is ons leven in grote mate van tevoren gedetermineerd door een hogere macht of bijvoorbeeld door onze socio-economische afkomst?

Wellicht is het leven niet zo maakbaar als we hopen te geloven. Toch zijn er veel denkstromingen die daar in een mate van uitgaan, zoals het geloof in het idee van manifestatie en de wet van aantrekking. Deze stroming doet beroep op een energieveld dat over de aarde hangt, wat betekent dat alles een bepaalde energie uitstraalt met een specifieke frequentie. Sommige energie uitstotende wezens geloven ook dat alles binnen het universum op deze manier verbonden met elkaar is en soms energieën in harmonie met elkaar kunnen bestaan. Een hogere frequentie is te bereiken door je gedachten te transformeren, als je gedachten positief zijn dan wordt je leefomgeving vanzelf ook positiever. Ook als je gelooft dat iets kan gebeuren dan is de kans groter dat het gebeurt en als je er maar hard genoeg in gelooft dan gebeurt het vanzelf, veronderstellen de manifesterende wezens. Deze veronderstelling impliceert een vorm van vrije wil en een idee dat onze geest de werkelijkheid kan beïnvloeden, al wel dan op energiek of spiritueel niveau. Toch hoor ik sommige mensen die deze stroming navolgen uitspraken doen als “Vertrouw het universum, die weet wat goed voor je is.” Of “het komt naar je toe als je er klaar voor bent.” Hierin lijkt het juist alsof het universum een plan voor je heeft uitgestippeld. En je eigen manifestatie en het uitzenden van energieën weinig invloed kan hebben op dat voorbestemde lot, maar het idee van gedetermineerd zijn werkt niet zo troostend, terwijl het idee van manifestatie juist zo empowered lijkt te werken. Dus misschien willen mensen geloven dat niet álles vast ligt binnen het universum, maar dat er wel vastgestelde spirituele wetten zijn en daarbinnen van alles mogelijk is. Ik vind het idee van manifestatie erg troostend, omdat het een idee geeft dat er van alles mogelijk is en nog open ligt. Ook het terugroepen van energie van dingen die je geen dienst meer doen kan helend werken. Toch is er ook een andere zijde aan dit geloof, namelijk dat armoede, ziekte en ellende zogenaamd zouden voortkomen uit het eigen negatieve denken. Er wordt niet uitgegaan van het lot, de sociaaleconomische positie van mensen of overkomen ongeluk, waardoor het moeilijker is om welvaart te bereiken en dit ook niet zomaar gaat door middel van manifestatie. Pech, ongeluk en miserie horen soms bij het leven en het is in dat geval dan ook belangrijk om een beroep te doen op je sociale netwerk, in plaats van enkel te geloven dat alles in het leven individueel is op te lossen met genoeg positieve vibraties.

Voordat ik zelf even belerend ga klinken als de psychologische adviesvideo’s op sociale media, wil ik jullie een ander punt presenteren. Namelijk dat misschien te veel zoeken naar zingeving of een diepere betekenis in het leven ons juist verder verwijdert van een betekenis. Wellicht is er helemaal geen diepere betekenis te koppelen aan het leven en zijn alle religies er alleen om ons een schijn realiteit te presenteren. En is het absurd dat we elke dag zonder na te denken opstaan om te werken, geld te verdienen en mee te draaien in een ‘bedachte’ maatschappij. We zijn er in onze seculiere samenleving al lang van overtuigd: ‘God is dood.’ En we zijn er ook niet zeker van dat hij zal terugkeren, dus voor hem doen we het niet. Daarom kunnen we wellicht beter de nutteloosheid van het leven accepteren. En met dit punt wil ik niet oproepen om onverschillig tegenover het leven te gaan staan en de nutteloosheid depressief te interpreteren maar juist als een bevrijding te zien. Het ouderwetse christelijke ideaal heeft ons ingeprent dat er een einddoel is in het leven, namelijk het bereiken van het hiernamaals, dit is te bereiken door zo min mogelijk te zondigen, belooft de kerk. Helaas is dat hiernamaals niet gewaarborgd en weten we niet wat er na de dood zal gebeuren.

Het absurdisme verteld ons dat er geen vlucht mogelijk is uit het erkennen van de nutteloosheid van het leven en dat we de zoektocht naar een mogelijke zin moeten weigeren. De verhouding tussen het verlangen naar een wereld met een doel en het onbeantwoorde zal blijven bestaan, dit absurde is niet te verklaren of te rechtvaardigen. Absurdisten zoals Camus wijzen erop dat door middel van revolte we de zinloosheid kunnen accepteren door er gewoon bewust van te zijn en verder geen verwachtingen te hebben. We hebben geen controle over de wereld en geen zekerheid van geluk, we moeten de onvolmaakte staat van het universum omarmen en hier lucide in blijven geloven.

Een andere manier om om te gaan met de nutteloosheid van het bestaan is er zelf een betekenis aan geven. De existentialistische filosofen geloven dat we geen voorbepaalde menselijke natuur en ook geen voorbestemd plan vanuit een hogere macht hebben gekregen, maar dat we die zelf in ons bestaan kunnen scheppen. Zin of betekenis van het leven is dus niet in de wereld zelf te vinden, maar moeten we vanuit onszelf creëren door keuzes te maken, existentialisten stellen dan ook dat we radicaal vrij zijn. Existentiële zingeving kan bestaan in het zorgen voor een ander, politieke acties doen, het maken van een kunstwerk of gewoon een wandeling maken. Het gaat hierbij niet om een groter doel, maar om het moment. Betekenis kan dus gevonden worden in het zelf creëren van een betekenis.

Het existentialisme en absurdisme geven allebei een reactie op het nihilistisch besef dat het leven geen hoger doel kent en dat er geen objectieve manier is om het leven te lijden. Dit idee van zinloosheid kan zorgen voor een neerslachtig gevoel, want waarom zouden we uit bed op staan als het toch allemaal geen zin heeft? Een manier om voorbij dit gevoel te komen is om niet meer te verlangen naar een diepere betekenis. Het geluk en ongeluk, het verwachte en onverwachte, maar ook de dood en het leven zijn niet te rechtvaardigen of te doorgronden, alleen te accepteren.

Een manier om niet te blijven hangen in een gevoel van zinloosheid kan het navolgen van de hedendaagse populaire stroming, het hedonisme zijn. Soms vraag ik bij vriendinnen om advies en vaak krijg ik antwoord in de trant: ‘Doe wat goed voelt.’ ‘Probeer te focussen op de dingen die je blijdschap geven.’ Het kan echter nog een hele zoektocht zijn om erachter te komen waar je gelukkig van wordt, maar het geeft wel een leidraad. Het hedonisme stampt af van de ideeën van de Oudgriekse filosoof Epicurus, die de hele dag met zijn vrienden in een tuin zat te chillen en genot vond in een sober leven. Sommige mensen vinden genot in drank en drugs en andere vormen van escapisme, echter komt er vaak na elke extase een moment van bezinning en soms zelfs betreuring. Want zonder ongeluk bestaat er ook geen geluk. Epicurus legt de nadruk op de ervaring, daarom vindt hij angst voor de dood irrationeel, want de dood impliceert een niet-ervaren, wat voor het heden ervaren geen verschil maakt. Hij had back in the days dus al een besef van yolo en carpe diem. Toch is soms een helemaal yolo leven leiden nog best moeilijk, omdat er veel druk ligt vanuit de maatschappij op carrière maken en altijd succesvol en gelukkig zijn. Succes wordt binnen de kapitalistische westerse maatschappij voornamelijk gemeten door materieel bezit, de valkuil hierin is dat je nooit genoeg geld of spullen kan hebben en je altijd meer wilt, dus onverzadigd achterblijft.

Om van dat onverzadigde gevoel af te komen kan de focus van de materiele wereld verlegd worden naar de innerlijke wereld. Als ik een emotie onderga dan ben ik er soms van overtuigd dat die emotie vanaf dan permanent bij mij hoort, dit heb ik meestal met angstige gevoelens of treurigheid. In die staat van zijn vind ik het vaak moeilijk om te geloven dat het gevoel weer weg zal drijven, net zoals donderwolken ook ooit weer kunnen opklaren. Ik voel weerstand tegenover de neerslachtigheid, waardoor het gevoel juist langer blijft hangen, het lukt mij dan niet om mijn gevoelens te relativeren. Boeddhisten wijzen de weerstand af. De weerstand jegens negatieve gevoelens maar ook de lust om genot vast te houden wordt afgewezen. Binnen het universum is alles tijdelijk, daarom kan je beter niet constant je begeerte navolgen, maar als een wit doek je laten inkleuren door alle verschillende sensaties die er in het universum bestaan. Daarbij kan ook langzaam het idee van individualiteit vervagen, want je bent niet alleen in het universum, maar onderdeel van het grotere geheel, vol sterren, een diepe zee, de wind, de bomen en ook van de kleinste en grootste levende wezens. Dit vind ik een troostend idee, dat je niet zelf de betekenis van het leven hoeft te vinden door presentaties te leveren, maar die vanzelf, uit het onderdeel van het universum zijn, voortkomt. Dus in plaats van in zoektocht zijn naar steeds meer en meer buitenstaande waarden, kan dankbaarheid voor het bestaan zelf al veel vervulling geven. Het geweldige disconummer ‘Born to be alive’ van Patrick Hernandez is daarom mijn nieuwe lijflied. Het gevoel van dankbaarheid voor het ervaren van het leven en tegelijkertijd de overgave eraan, kan gevonden worden door te dansen op dit nummer.

Er zijn tussen veel verschillende leefstijlen te kiezen, zo kan je je focussen op zelfontwikkeling, manifestatie, het absurdisme accepteren, invulling geven aan het leven met existentialisme, genot achter na jagen of als boeddhist enkel focussen op je ervaringen binnen het universum. En er zijn vast nog meer overtuigingen te bedenken of uit te voeren. Al deze leefstijlen zijn naar mijn idee een bron van geloofsuiting. De dood is een gegeven van het leven, maar in geloof zit vaak een hoop op een vorm van oneindigheid of het besef om maar het beste van het gegeven leven te maken.

Aan zingeving zit geen vaste waarheid, toch is het een feit dat ik in mijn lichaam soms een gevoel van geloof in iets groters en diepers kan voelen. Alsof het licht en God in mij zijn geprogrammeerd toen ik werd geboren. De wetenschap zet zijn twijfels bij het bestaan van een God, maar daarom behoort de wetenschap voor de meeste mensen ook niet tot een spirituele stroming. Een spiritueel gevoel kan op verschillende manieren geuit worden, maar naar mijn idee niet door middel van een afvinklijstje, maar bijvoorbeeld in momenten van bezinning, ritueel en samenzijn. Dus met dit pleidooi wil ik meegeven om rond te gaan rennen in grasveld, radslagen te maken, naar de sterren te kijken, een duik te nemen in het water, een bezoek te leveren aan een klooster waar nonnen en monniken leven in devotie aan het licht en de hoop of gewoon een beetje in een hangmat te gaan liggen en die rigide productiviteitsdrang en presentatiedrang achter je te laten. Op sociale media wordt over van alles geprediceerd en het is moeilijk om alle nieuwe ideeën te volgen. Dus leef voor jezelf of je eigen gevonden God.